Het Deltaplan en het Collectief Natuurinclusief blijven zich in gezamenlijkheid, met de werkgroep Verdienvermogen, inzetten voor kennisdeling en het verder ontwikkelen van een verdienmodel dat boeren de juiste waardering geeft en de mogelijkheid biedt een economisch gezond, biodivers bedrijf te houden. 

In 2025 zijn de leden van deze kenniskring verschillende keren op werkbezoek geweest. Zo ging de groep bijvoorbeeld in maart naar Nagele in de Flevopolder voor een presentatie en rondleiding over regeneratieve landbouw en werken met KPI’s aan doelen op gebiedsniveau. Daarnaast werd er in mei een werkbezoek naar het Living Lab ‘Ooijpolder-Groesbeek’ georganiseerd. Dit living lab staat bekend als een van de succesvolle voorbeelden waar landschapselementen in het buitengebied goed zijn hersteld en opnieuw zijn geïntegreerd. 

Om biodiversiteitsdoelen in het landelijk gebied - van boerenerven tot uitgestrekte akkerbouwgebieden - te behalen, zijn gebiedsgerichte samenwerkingen cruciaal. Daarom blijven we ons hiervoor inzetten en brengen we relevante stakeholders met elkaar in gesprek. 

In 2025 zijn de activiteiten van het Deltaplan en het Domein Infra van Collectief Natuurinclusief volledig geïntegreerd. Het Deltaplan participeert nu volledig in de agenda en het kernteam van Domein Infra.

De Kenniskring Infranatuur kwam dit jaar drie keer bijeen. Hoewel het aantal deelnemers iets daalde, blijft de behoefte aan informele ontmoetingen en kennisuitwisseling groot. Om hier beter op in te spelen, is besloten om in 2026 samen met Domein Infra één verdiepende themadag te organiseren. Deze dag richt zich op de actuele agenda van Domein Infra en biedt volop gelegenheid voor netwerken en het delen van ervaringen. 

Vanuit Domein Infra, Water en Energie wordt onderzocht of het concept Biodiversity Net Gain (BNG) ook in Nederland toepasbaar is. BNG is afkomstig uit het Verenigd Koninkrijk en legt wettelijk vast dat iedere ruimtelijke ontwikkeling 10% natuurwinst moet opleveren. Hiervoor is een meetinstrument ontwikkeld waarmee binnen de projectgrens kan worden berekend welke maatregelen nodig zijn om die 10% winst te behalen. 

Het Collectief Natuurinclusief organiseerde dit jaar twee expertsessies over BNG. Daarnaast is er vanuit LVVN een opdracht gestart om te verkennen wat nodig is om BNG aan de Nederlandse context aan te passen en hoe de Basiskwaliteit Natuur (BKN) kan dienen als onderlegger, zodat de 10% natuurwinst ook daadwerkelijk bijdraagt aan herstel van de natuur. Het Deltaplan levert inhoudelijke expertise in dit traject, samen met Arcadis, IUCN en Naturalis als projectpartners. Het doel voor dit jaar was om de randvoorwaarden, kennisvragen en relevante stakeholders in kaart te brengen, zodat in 2026 de uitrol kan starten.

In 2025 heeft de Kenniskring Monitoring zich gericht op het actief delen van kennis over biodiversiteitsmonitoring binnen het bredere partnernetwerk van het Deltaplan. Waar in 2024 de nadruk lag op het ontwikkelen en toepasbaar maken van indicatoren, stond dit jaar vooral het vergroten van kennisuitwisseling en kruisbestuiving tussen partners centraal. De kenniskring heeft ingezet op het beter toegankelijk maken van actuele inzichten over monitoring, wet- en regelgeving en praktijktoepassingen, met als doel partners te ondersteunen bij het meten en verbeteren van hun bijdrage aan biodiversiteitsherstel. 

Om dit te bereiken is gekozen voor een nieuwe opzet met thematische webinars en een fysieke bijeenkomst, waarin telkens één of twee partners hun expertise en ervaringen deelden. Deze bijeenkomsten boden ruimte voor inhoudelijke verdieping én voor discussie tussen partners over kansen, knelpunten en toepassingen van monitoring in beleid en praktijk. 

De eerste online sessie stond in het teken van de natuurherstelverordening en de rol van biodiversiteitsmonitoring daarin. In deze sessie werd toegelicht hoe de natuurherstelverordening is opgebouwd en welke eisen deze straks stelt aan het monitoren van natuurkwaliteit en biodiversiteit. Daarbij werd benadrukt dat de verordening een belangrijke kans biedt om natuurherstel structureel te onderbouwen met data en wetenschappelijke inzichten. Daarnaast is ingegaan op de verschillende vormen van biodiversiteitsmonitoring, variërend van landelijke meetnetten tot lokale en thematische monitoring. Ook werd het onderscheid tussen beleidsmatige monitoring, effectmonitoring en soortenmonitoring besproken, evenals de noodzaak om deze goed op elkaar af te stemmen. De sessie bood partners inzicht in zowel het beleidskader als de praktische implicaties voor monitoring in de komende jaren. 

De tweede online had als thema monitoring met vrijwilligers. In deze bijeenkomst werd belicht hoe vrijwilligers een onmisbare rol spelen in het verzamelen van biodiversiteitsdata in Nederland. Vanuit verschillende organisaties werd gedeeld hoe vrijwilligers worden betrokken, opgeleid en ondersteund, en welke methoden worden ingezet om de kwaliteit en continuïteit van de metingen te waarborgen. Daarbij kwam aan bod dat Nederland beschikt over een sterke infrastructuur voor monitoring, juist dankzij de inzet van duizenden vrijwilligers. Tegelijkertijd werd aandacht besteed aan de randvoorwaarden voor succesvolle vrijwilligersmonitoring, zoals goede begeleiding, duidelijke meetprotocollen en terugkoppeling van resultaten. De sessie liet zien dat monitoring met vrijwilligers niet alleen bijdraagt aan dataverzameling, maar ook aan bewustwording en betrokkenheid bij biodiversiteit. 

In 2025 lag de focus van de Kenniskring Kennis & Innovatie op het versterken van de verbinding tussen onderzoek, innovatie en praktijk, met speciale aandacht voor kansen binnen de Missie Natuur en voor biodiversiteit in onderwijs en uitvoering. Tijdens de online bijeenkomst op 25 november zijn de ontwikkelingen rond de PPS-call van de Missie Natuur besproken. Dit jaar zijn vier projectvoorstellen ingediend, waarvan er drie zijn gehonoreerd. De nadruk ligt, net als in voorgaande jaren, vooral op monitoring van biodiversiteit. Voor 2026 opent in maart een nieuwe PPS-call. Daarbij is opgeroepen om ideeën voor onderzoek en innovatie aan te dragen, zodat deze kunnen worden meegenomen in een matchmaking-bijeenkomst. 

In een gezamenlijke brainstorm zijn verschillende kansrijke thema’s benoemd, waaronder tijdelijke natuur (relevant voor bouw- en havenbedrijven), biodiversiteit in tuinen, het benutten van archeologische data voor gebiedseigen vegetatie en de praktische uitvoering van biodiversiteitsmaatregelen door gemeenten. Daarnaast werden kennisgaten gesignaleerd op het gebied van bodemgezondheid, natuurvriendelijke oevers en de scope 3-impact in de bouwketen. 

Ook biodiversiteit in het onderwijs bleef een belangrijk aandachtspunt. Besproken werden onder meer de initiatieven ‘Alle scholen verzamelen’, waarbij basisschoolleerlingen biodiversiteit op hun schoolplein in kaart brengen, en de Biodiversity Challenge, waaraan komend jaar ook WUR, Universiteit Utrecht en Yuverta deelnemen. Tot slot werd gewezen op de NiM25-bijeenkomst in Den Bosch en op een nieuwe NWA-call gericht op toepassing van Basiskwaliteit Natuur in gemeenten. 

In 2025 is binnen de Community of Practice (CoP) Gemeenten ingezet op verdere uitbouw en versterking van het aanbod voor gemeenten, in nauwe samenwerking met Collectief Natuurinclusief. Gezamenlijk is gewerkt aan het beter afstemmen van activiteiten en kennisdeling voor gemeentelijke partners van het Deltaplan Biodiversiteitsherstel. 

Om het aanbod voor gemeenten verder te versterken, is dit jaar afgestemd met Collectief Natuurinclusief, IVN en GBDO (Gemeenten voor Duurzame Ontwikkeling) over hoe activiteiten, trainingen en bijeenkomsten beter op elkaar kunnen worden afgestemd. Deze samenwerking vormt een belangrijke basis om gemeenten ook in de komende jaren gericht te ondersteunen bij het toepassen van biodiversiteit en Basiskwaliteit Natuur in hun beleid en uitvoering.

Het Deltaplan blijft de agrofoodsector actief betrekken bij het realiseren van biodiversiteitsdoelen en ondersteunt de partners bij het vertalen van biodiversiteitsambities naar concrete acties en verdienmodellen. Door deze samenwerking groeit het draagvlak en wordt biodiversiteit steeds meer geïntegreerd in de voedselketen.

De Community of Practice (CoP) Groenblauwe Dooradering (GBDA) is onderdeel van het Aanvalsplan Landschap binnen het Deltaplan Biodiversiteitsherstel. Het Aanvalsplan heeft als doel om het landelijk gebied in 2050 voor minimaal 10% te versterken met landschapselementen, zodat biodiversiteit, klimaatadaptatie en landschappelijke kwaliteit structureel worden verbeterd. Onder het motto ‘doen, leren, beter doen’ richt de CoP zich op kennisuitwisseling over aanleg en beheer van groenblauwe dooradering. 

In 2025 is zowel op strategisch als op uitvoerend niveau voortgang geboekt. In consultatie met partners is de vervolgstrategie van het Aanvalsplan Landschap bepaald en zijn een gezamenlijke visie en missie vastgesteld, gericht op een toekomstbestendig landschap met 10% groenblauwe dooradering in 2050. 

Om het belang van groenblauwe dooradering beter te onderbouwen, is de Factsheet Doelbereik opgesteld. Deze laat zien dat GBDA een ‘no regret’-maatregel is die bijdraagt aan onder meer natuur, klimaat, water, bestuivers en Europese verplichtingen. Daarnaast is samen met het programma Mooi Nederland (VRO) gewerkt aan een vernieuwde Handreiking Groenblauwe dooradering (2.0), met inrichtingsconcepten per landschapstype, bouwstenen voor dooradering en meer aandacht voor toepasbaarheid in agrarisch gebied en op gronden van overheden. 

De CoP is dit jaar verder uitgebreid om praktijkervaringen te verzamelen en te benutten voor beleid en uitvoering. Ter ondersteuning van de 10%-doelstelling zijn drie communicatielijnen ingericht: laagdrempelig (LinkedIn), gericht (agrariërs en gemeenten) en breed (pers en media). De CoP kwam vijf keer digitaal bijeen en meerdere keren fysiek in leernetwerkverband. 

Tot slot is in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed een serie video’s gepubliceerd over groenblauwe dooradering op particuliere gronden, grotendeels opgenomen bij projecten van leden van de CoP.